Wolkers' fragmenten. Informatie over Jan en de familie Wolkers

Heerhugowaard - Op 1 januari 2000 bestaat Hewo Rozen 25 jaar. Tegelijkertijd is Joop Wolkers (geb. 19.11.1956) 25 jaar in dienst van deze rozenkwekerij, waarvan Hen Wolkers (geb. 16.06.1950) de eigenaar is.

Badhoevedorp - 15 januari 2000 zijn Nanda Wolkers (geb. 5.11.1950) en Peter Harte 25 jaar getrouwd.

IJsselstein - 16 januari 2000 is de opening van de expositie Jan Wolkers 75 bij Galerie De Boog in IJsselstein waar recente schilderijen worden tentoongesteld. Gelijktijdig is er vroeger werk van Jan te zien in het Stadsmuseum van IJsselstein. De expositie loopt tot 20 februari.

Zundert - In Centrum Vincent van Gogh te Zundert geeft Jan Wolkers op 24 maart 2000 een lezing.

Heerhugowaard - Tijdens 'Kom in de Kas' op 1 april 2000 openen tuinders in 25 regio's hun deuren, de landelijke open dagen van de Nederlandse glastuinbouw. B. Verburg, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland, opent deze dag bij rozenkwekerij Hen Wolkers in Heerhugowaard-Noord. Hewo Rozen is 32.500 m² groot. Het rozenbedrijf is onderverdeeld in drie afdelingen. In twee daarvan wordt de grootbloemige witte roos Vendela gekweekt en in de andere de kleinbloemige witte roos Escimo. De rozen worden naar Aalsmeer gebracht en daar verkocht voor de export. Ongeveer tachtig procent van alle rozen gaat naar het buitenland. De Vendela wordt door de exporteurs veelal blauw geverfd voor het exportland Italië.

Amsterdam - Op 24 april 2000 zijn Ine Wolkers (geb. 13.1.1953) en Peter Stoop 25 jaar getrouwd.

Zaandam - In mei 2000 is in ziekenhuis De Heel te Zaandam de serie Winterbeelden van Jan Wolkers te zien. De serie bestaat uit 12 zeefdrukken, 12 foto's en 12 gedichten.

Heerhugowaard - Linda Wolkers (geb. 10.7.1976) gaat met haar Jeroen samenwonen. Het is dan 30 mei 2000. Ze ontvangen de sleutel van hun nieuwe koopwoning te Heerhugowaard.

Heerhugowaard - Juni 2000: Daan Wolkers (geb. 27.12.1983) slaagt voor de opleiding VBO Metaaltechniek aan het Trinitas College locatie Waardse Kil te Heerhugowaard. Hij is niet de enige geslaagde deze maand. Ook Arno Wolkers (geb. 26.5.1978) behaalt zijn MBO diploma voor de opleiding Multi Media Vormgeven, met specialisatie authoring, aan het Grafisch Lyceum te Amsterdam. Het afgelopen schooljaar heeft hij o.a. aan opdrachten meegewerkt voor het Tropenmuseum en de bekende zangeres Fay Lovsky. Alle vierdejaars studenten hebben zich op 30 juni 's morgens gepresenteerd aan het bedrijfsleven, en diezelfde ochtend reikte de Amsterdam New Media Associations de nominaties uit. Arno behaalde een gedeelde vierde plaats.

't Kruis - Het 25-jarig bestaan van de Crossband. 4 Juni 2000: de ijsbaan in Heerhugowaard-'t Kruis is één groot feestterrein, waar de band in diverse oude formaties speelt. Ook bands 'geboren' uit de Crossband treden voor het voetlicht. Eén van deze bands is Mr Pieter die tijdens het optreden is versterkt met o.a. Martine (geb. 4.11.1980) en Linda Wolkers (geb. 10.7.1976) als backing vocals.

Dordrecht - Jan Wolkers houdt 6 juni 2000 een lezing in café restaurant Merz te Dordrecht. Hij leest voor uit eigen werk en na de pauze volgt een discussie met het publiek.

Heerhugowaard - Op 16 juni 2000 ziet Hen Wolkers (geb. 16.6.1950) Abraham. De dag ook waarop Nederland tijdens het EK Voetbal met 3-0 van Denemarken wint.

Kampen - Van 1 juli t/m 2 september 2000 exposeert Jan Wolkers met recente beelden en schilderijen in de Gemeentelijke Expositieruimte te Kampen.

Spitsbergen - De Telegraaf bijlage TV-Weekeinde van 8 juli 2000 publiceert van wetenschapper Hans Wolkers (geb. 28.5.1962) een artikel over het verblijf op Spitsbergen. Hij moest voor onderzoek daar kamperen. Dat bleek iets anders toe te gaan dan op de gemiddelde familiecamping. 'Wil je niet door een hongerige ijsbeer aan stukken worden gescheurd, dan dien je je tentje wel met booby traps te beveiligen', schrijft Hans.

Den Haag - Op 6 oktober 2000 opent Jan Wolkers een tentoonstelling over het leven en werk van Remco Campert in het Letterkundig Museum te Den Haag.

Amsterdam / Texel - 25 en 26 oktober 2000: In verband met zijn vijfenzeventigste verjaardag verschijnen diverse interviews met beeldhouwer, schilder en schrijver Jan Wolkers in dagbladen en tijdschriften. Ook op TV verschijnt Jan rechtstreeks in verschillende nieuwsuitzendingen, bij Netwerk, bij Barend & Van Dorp en in de documentaire Het Goud der Vrijheid door de AVRO uitgezonden in het programma Close-up. Deze documentaire is geheel gewijd aan Jan Wolkers.
Op de vooravond van zijn 75ste verjaardag organiseren zijn uitgevers Meulenhoff en De Bezige Bij een grandioze feestavond in het Werkteater te Amsterdam. Zelf was ik er bij en heb ontzettend genoten. Omgeven door zijn vrouw Karina, zijn zonen Bob en Tom, familie, vrienden en collega's zag ik hoe Jan intens genoot van het fantastische feest. En ondanks zijn 75 jaar heb ik hem een uur lang achter elkaar interviews zien geven aan verslaggevers van kranten, radio en tv. En dan midden in een interview eruit stappen om een bekende een hand te schudden.
Een van zijn uitgevers noemde Jan 'de meest gelezen, meest geliefde, meest verkochte, meest verfilmde, maar ook de minst bekroonde Nederlandse schrijver'. Vriend en collega Remco Campert had de eer Jan zijn drie nieuwe titels te overhandigen. Het verjaardagsfeest van de auteur, die in de jaren 60 seksualiteit en erotiek met veel verbaal geweld de literatuur binnenhaalde, kreeg extra kleur door de verschijning van zijn nieuwe gedichtenbundel Jaargetijden, de essaybundel Wolkers in Wolkersdorf, herdrukken van enkele romans en een herziene herdruk van het schrijversprentenboek Tijd bestaat niet. Ook Bob en Tom ontvingen een exemplaar van de nieuwe dichtbundel, waarvoor zij de tekeningen verzorgden.
Acteur Ramsey Nasr fungeerde die avond als 'postbode tussen twee goden' door namens schrijver Gerrit Komrij een lofdicht voor te dragen. Zelf las Jan het essay Op de vleugelen der profeten, over het boek dat hem literair heeft gevormd, de bijbel. In de zaal zorgde de jarige, die voorzien was van een zendmicrofoon, zelf voor passend commentaar.
Paul Witteman interviewde Wolkers. Onvermijdelijk ging het over de dood. 'Ik ben heel erg gehecht aan het leven', zei Jan, 'maar als ik morgen achter mijn schilderij doodval is het ook goed'. Schrijver Ronald Giphart mocht de laatste lovende woorden spreken. Hij noemde Jan: 'Mijn held, mijn literaire voorvader'. Ronald Giphart sloot af met het relaas van een leuke avond, die hij met zijn vriendin bij Jan en Karina op Texel mocht beleven. Daarna barstte in het Werkteater het Willem Breuker Kollektief los in opzwepende klanken en om twaalf uur werd tenslotte de champagne geheven.

Amsterdam / Roosendaal / Bussum - Op 3, 14 en 27 november 2000 geeft Jan Wolkers lezingen in respectievelijk Paradiso Amsterdam tijdens het Crossing Border Festival 2000, in Schouwburg De Kring te Roosendaal en in de Bibliotheek Bussum.

Geboren en overleden

Voorzover mij bekend zijn er in de familie Wolkers in 2000 geen kinderen geboren, wel zijn er overledenen:

Op tweede kerstdag 26 december 2000 is op 93-jarige leeftijd overleden mevrouw Maria Christina van Wijngaarden-Wolkers.

Op 1 april 2000 overleed Rozalia Maria Wolkers-Marcus, weduwe van H.M.A.M. Wolkers (geb. 1.8.1925).

De ontdekking van 2000 - géén echte Wolkers

Op 2 maart 2000 ontving ik een heel verrassend schrijven uit Duitsland. Een deel van de 'familie' Wolkers in Duitsland blijkt helemaal geen Wolkers te zijn. Door een min of meer verplichte naamsverandering werd de familie Mross eind jaren dertig, van de een op de andere dag, de familie Wolkers.
Ondanks het feit dat er in de 16e en 17e eeuw enkele personen met de naam Wolkers in Duitsland woonden en daar vandaan naar Nederland zijn geëmigreerd, komt de naam Wolkers opvallend weinig voor in Duitsland. Door het Duitse telefoonboek op internet te raadplegen, werd ik daarin nog eens bevestigd. Een aantal personen die ik hieruit verzamelde, had ik al eens aangeschreven. Daarop kreeg ik diverse reacties terug. Toch ben ik naar aanleiding van deze zoektocht opnieuw iedereen gaan aanschrijven; sommigen al voor de tweede of derde keer. Bovendien stuurde ik een exemplaar van Wolkers' fragmenten mee. Met name dit exemplaar is voor enkele mensen in Duitsland aanleiding geweest mij uitgebreid terug te schrijven.
De brief die ik op 2 maart ontving, heeft mij zeer verrast. Terwijl ook onze Duitse familieleden aan hun kant zeer verrast waren toen men in Wolkers' fragmenten las, dat in Nederland enkele honderden mensen wonen met dezelfde naam.
Wat was er nu zo opzienbarend? Wat ik te horen kreeg, was dat de naam Wolkers niet heeft bestaan in Duitsland. Een aantal van de door mij gevonden personen heette vroeger Mross; Wolkers was niet hun oorspronkelijke naam. Deze familie leefde al generaties lang in Oberschlesiën, dat tot 1945 Duits was en sinds die tijd tot Polen behoort. In deze grensgebieden kwamen de familienamen vaak aan beide kanten van de grens voor. Zo was de naam Mross van deze Duitse familie, voorzover men dat kon nagaan, van Poolse oorsprong. De Poolse schrijfwijze is Mroz en betekent "vorst / koude".
In 1938 werden de Duitsers in Oberschlesiën, die familienamen van Poolse oorsprong droegen, door de toenmalige regering in overweging gegeven deze naam te veranderen en een naam van Duitse oorsprong aan te nemen. Theodor Mross, die een functie had in het openbaar bestuur, kwam deze 'eis' na, zoals velen van zijn landgenoten. Deze naamsverandering, die niet van bovenaf werd voorgeschreven, was relatief eenvoudig. Theodor werd een lijst voorgelegd, waaruit hij een naam kon kiezen. Hij koos de naam Wolkers. Niet bekend is hoe de naam Wolkers op deze lijst is gekomen, maar vast staat dat in 1938 in het hele Duitse Rijk, waartoe ook Oostenrijk behoorde, geen drager met de naam Wolkers leefde. Was dat wel het geval geweest, dan had de naam Wolkers - door de zeer strenge naamrechtelijke voorschriften - niet voor een naamsverandering mogen worden vrijgegeven. Men weet niet wat de aanleiding was voor Theodor Mross om uitgerekend deze naam te kiezen. De naamsverandering werd op 19 augustus 1938 te Opplen in een document, waarvan ik een kopie in bezit heb, bekrachtigd. Sindsdien dragen al zijn afstammelingen: kinderen en kleinkinderen de naam Wolkers. We hebben het dan over ongeveer 15 personen met onze naam.

Tweede zoektocht

Mijn tweede zoektocht heeft zich dit jaar toegespitst op Brazilië. Ook weer via internet ontdekte ik een tweetal personen met de naam Wolkers die ergens in Brazilië moesten wonen. Althans de ene kwam voor op een klassementslijst van mountainbikers en de ander op een lijst van een of andere universiteit. Ik had echter geen adressen van deze beide personen. Allerlei pogingen om via brieven en internet in contact met hen te komen, mislukte. Gelukkig werk ik bij een grote internationale bank met filialen in Brazilië. Via een 'collega' daar is mijn zoektocht resultaten gaan opleveren. Het probleem was echter dat alles in het Portugees moest. Met mijn collega kon ik nog wel in het Engels corresponderen, maar zij moest alles weer vertalen in het Portugees. Een nogal omslachtige zaak, maar ik wilde per se weten wie deze mensen waren. Uiteindelijk heb ik via gebrekkig Engels van hun kant de nodige informatie in handen gekregen. Tot nu toe is er geen enkele relatie met onze Nederlandse 'familie'. Dus blijft het een raadsel waar de naam Wolkers in Brazilië vandaan komt. Ik hoop dat nog eens verder te achterhalen.

Te koop gevraagd... inboedels

'Te koop gevraagd: complete inboedels..., telefoon 0...'. Dit soort advertenties lees je regelmatig in dag- en weekbladen. Bedrijfjes die zich specifiek werpen op het opkopen van complete inboedels. Wetende dat een pand soms binnen de kortste keren moet worden leeggeruimd, slaan ze snel hun slag. Zij profiteren van de emoties van nabestaanden (men is droevig; heeft geen tijd). Soms gaat men zelfs zo ver door mensen via adressen in de overlijdens-advertenties te benaderen.
Als het een overleden alleenstaande is, zijn de 'erfgenamen' meestal snel bereid de (bijna) complete inboedel van de hand te doen. Dan is men er maar van af. De inboedel bevat naast meubilair vaak ook kleine waardevolle papieren. Het zal echt niet de eerste keer zijn dat er bijvoorbeeld in boeken nog allerlei familiestukken of waardevolle brieven zijn gestoken, of dat er ergens op zolder of in een kast, een of ander waardeloos doosje staat waarin nog correspondentie zit. Menigmaal is op deze manier zeer waardevol materiaal over de familie verloren gegaan. Pas later komt men er dan achter dat de overleden vader of moeder toch nog ergens waardevolle kleinoden had. Of opeens blijkt dat een familielid bijna zeker weet dat de overleden tante nog dit of dat waardevolle stuk moest hebben, of dat oom nog interessante akten bewaarde die eigenlijk in een familiearchief (bijvoorbeeld het Wolkers archief) thuishoren. Te laat dus! Daarom één tip: mocht je ooit een boedel afwikkelen; kijk altijd of er binnen de familie personen zijn die interesse hebben in deze familiestukken.